Powrót króla. Bitwa o Afganistan

William Dalrymple jest szkockim historykiem, podróżnikiem i pisarzem, jednym z najbardziej cenionych zachodnich znawców Azji Południowej i Bliskiego Wschodu. Przez wiele lat mieszkał w Delhi, skąd prowadził badania archiwalne sięgające do zbiorów afgańskich, indyjskich, pakistańskich i rosyjskich. Jego książki — od „W cieniu Arabii" po „Anarchy" — łączą erudycję historyczną z temperamentem reportera i zmysłem narracyjnym powieściopisarza.

„Powrót króla. Bitwa o Afganistan" to rekonstrukcja pierwszej angielsko-afgańskiej wojny z lat 1839–1842 — jednej z najbardziej katastrofalnych klęsk militarnych Imperium Brytyjskiego. Brytyjska armia, przekonana o łatwym zwycięstwie, wkroczyła do Afganistanu, by osadzić na tronie marionetkowego króla Szuję ul-Mulka. Trzy lata później z całej wyprawy liczącej ponad czternaście tysięcy żołnierzy i cywilów odwrót przeżył jeden człowiek.

Dalrymple korzysta ze źródeł afgańskich — epopei i kronik po raz pierwszy przetłumaczonych na język angielski — co pozwala mu pokazać wojnę z obu stron jednocześnie. Rekonstruuje losy konkretnych ludzi: dowódców, dyplomatów, kobiet wywiezionych do niewoli, żołnierzy ginie na przełęczy Khoord Kabul. Nie pisze historii anonimowej, lecz historię żywą i konkretną.

Paralele ze współczesną interwencją koalicji w Afganistanie po 2001 roku są w książce wyraźne, choć Dalrymple nigdy nie narzuca ich czytelnikowi wprost. Wystarczy sama narracja, żeby dostrzec, jak te same błędy — arogancja, nieznajomość terenu, polityczne kalkulacje ignorujące lokalne realia — powtarzają się ze zdumiewającą regularnością przez niemal dwa wieki.