Dom z dwiema wieżami

Maciej Zaremba Bielawski urodził się w 1951 roku w Poznaniu. Wychował się w rodzinie, która przez lata żywiła go legendą herbową — przodek miał walczyć pod Grunwaldem, na ścianie wisiał portret piastowskiego rycerza. Kiedy miał siedemnaście lat i właśnie trwały antysemickie czystki marca 1968, matka powiedziała mu: „Wyjeżdżamy. Jestem Żydówką." To było pierwsze z wielu rodzinnych sekretów, jakie odkrył przez następne dekady. Dziś jest jednym z najbardziej cenionych dziennikarzy i reporterów szwedzkich, wieloletnim współpracownikiem dziennika „Dagens Nyheter".

„Dom z dwiema wieżami" to jednocześnie rodzinna saga i reportaż śledczy, w którym autor rekonstruuje życie swoich rodziców — dwojga ludzi naznaczonych Holokaustem, którzy po wojnie zbudowali nowe życie, nie mówiąc dzieciom o tym, skąd przyszli. Ojciec, Stanisław Zaremba, był wybitnym matematykiem; matka — kobietą, która całe życie ukrywała żydowskie pochodzenie. Ich historia splata się z historią Polski i Szwecji XX wieku: z Zagładą, emigracją, akulturacją i tym szczególnym milczeniem, jakie ocaleni przekazują dzieciom w spadku.

Autor prowadzi czytelnika przez archiwalne dokumenty, listy, fotografie i rozmowy z żyjącymi świadkami. Odtwarza dzieje rodziny ze skrupulatnością historyka i wrażliwością syna — który wie, że rekonstruując przeszłość rodziców, rekonstruuje jednocześnie siebie. Książka jest też analizą mechanizmu asymilacji: jak rodzina żydowska w Polsce lat 50. i 60. próbowała stać się niewidzialna, jak wymazywała ślady własnej tożsamości, by przetrwać.

Tytuł nawiązuje do domu z dwiema wieżami widniejącego na rodzinnym portrecie — symbolu czegoś, co istniało, zanim zaczęło się ukrywanie. Zaremba pisze o tym nie z goryczą, lecz z próbą zrozumienia: jak wielka przemoc historyczna kształtuje małe, prywatne życia na pokolenia naprzód. Nagrodę za tłumaczenie ze szwedzkiego otrzymał Mariusz Kalinowski.