Głusza

Anna Goc jest dziennikarką i reporterką związaną z „Tygodnikiem Powszechnym", od lat zajmującą się tematami na pograniczu społeczeństwa, prawa i tożsamości. Do świata Głuchych wchodziła stopniowo, przez lata, ucząc się polskiego języka migowego, rozmawiając z Głuchymi, ich rodzinami, pedagogami i działaczami. Efektem tej wieloletniej pracy jest „Głusza" — reportaż, który otwiera drzwi do rzeczywistości całkowicie niewidzialnej dla słyszących.

Książka opowiada dwie równoległe historie: przemocy i emancypacji. Z jednej strony rekonstruuje dziesięciolecia oralizmu — ideologii edukacyjnej, która przez większość XX wieku zakazywała Głuchym używania języka migowego i zmuszała ich do uczenia się mowy, której nie mogli usłyszeć. Goc pokazuje, jak ta przemoc systemowa — stosowana w szkołach dla głuchych, sankcjonowana przez lekarzy i pedagogów — odcisnęła się na całych pokoleniach. Nie wszyscy Polacy głusi potrafią czytać ze zrozumieniem w języku polskim, bo przez lata nie miał kto ich go nauczyć w sposób dostosowany do ich percepcji.

Z drugiej strony „Głusza" jest kroniką emancypacji: historią walki środowiska Głuchych o uznanie polskiego języka migowego za pełnoprawny język, o dostęp do tłumaczy, do służby zdrowia, do informacji. Autorka przytacza dziesiątki autobiograficznych relacji — Głuchych dzieci słyszących rodziców, Głuchych dzieci Głuchych rodziców, osób kochochlearyzowanych jako niemowlęta i tych, którym nigdy nie zaproponowano implantu. Każda historia jest inna, każda mówi o czymś innym: o języku jako domu, o ciele jako terenie walki, o tożsamości budowanej wbrew.

Goc pisze z empatią, ale bez sentymentalizmu — z poszanowaniem złożoności środowiska, które samo nie jest jednolite w poglądach na to, czym jest głuchota: deficytem do naprawienia czy innym sposobem bycia w świecie. „Głusza" to reportaż, który zmienia perspektywę czytelnika — i nie pozwala już patrzeć na świat dźwięku tak samo.