Sendlerowa. W ukryciu

Anna Bikont jest jedną z najważniejszych polskich dziennikarek śledczych i reporterek, wieloletnią redaktorką „Gazety Wyborczej". Znana jest m.in. z głośnej książki „My z Jedwabnego", poświęconej zbrodni w Jedwabnem i jej skomplikowanej pamięci. W przypadku Sendlerowej pracowała latami, docierając do relacji świadków, dokumentów archiwalnych, listów i wspomnień zarówno uratowanych dzieci, jak i osób zaangażowanych w konspirację. Efektem jest reportaż biograficzny, który stawia sobie za cel nie gloryfikację, lecz rzetelne przywrócenie historycznej prawdy.

Irena Sendlerowa była działaczką Żegoty — konspiracyjnej Rady Pomocy Żydom — i pracownicą społeczną, która w czasie II wojny światowej zorganizowała sieć wyprowadzającą żydowskie dzieci z warszawskiego getta. Szacuje się, że dzięki niej ocalało około 2500 dzieci. Dane personalne uratowanych chowała w słoikach zakopanych w ogrodzie. Aresztowana przez gestapo w 1943 roku, torturowana, nie wydała nikogo. Po wojnie żyła w zapomnieniu przez dziesięciolecia.

Bikont rekonstruuje tę historię z drobiazgową reporterską precyzją, ale też ze świadomością jej złożoności. Pokazuje, że Sendlerowa działała w środowisku, gdzie heroizm i tragedia przeplatały się nieustannie — gdzie uratować jedno dziecko oznaczało niekiedy nie móc uratować drugiego. Autorka mierzy się też z mitem, który narosł wokół Sendlerowej po 2001 roku, gdy jej historię spopularyzował spektakl grupy amerykańskich uczniów. Bikont oddziela legendę od rzeczywistości — i dzięki temu czyni portret Sendlerowej bardziej wiarygodnym i głębszym.

Książka jest zarazem opowieścią o Polsce wojennej i powojennej — o tym, jak trudne były wybory w getcie, jak skomplikowane relacje między Żydami a Polakami, jak długo bohaterstwo Sendlerowej pozostawało nieuznane w kraju, w którym żyła. Bikont nie unika żadnego z tych pytań.