Las duchów

Andrzej Dybczak od ponad dwudziestu lat jeździ na Syberię. Zna tamtejsze języki, rozumie rytm życia ludów leśnych, jest jednym z nielicznych polskich reporterów, którzy wchodzą w te światy nie jako turyści, lecz jako długoletni obserwatorzy. „Las duchów" to kolejna — i bodaj najgłębsza — odsłona jego syberyjskiego projektu.

Książka zanurza czytelnika w rzeczywistość, gdzie granica między żywymi a umarłymi, między człowiekiem a zwierzęciem, między lasem a zaświatami jest płynna i nieoczywista. Dybczak opisuje Ewenków — syberyjski lud koczowniczy, dla którego tajga nie jest przestrzenią geograficzną, lecz żywym organizmem zamieszkanym przez duchy: przodków, zwierząt, roślin, rzek. Szamanizm nie jest tu folklorem ani egzotyką — jest sposobem rozumienia świata i radzenia sobie z jego ciemnością.

Autor splata kilka warstw narracyjnych: osobistą — opisuje własne podróże, spotkania i błądzenie; dokumentalną — rekonstruuje losy konkretnych ludzi, rodzin i wspólnot; oraz filozoficzną — pyta, co się dzieje z kulturą, gdy jej pamięć nie jest zapisana w książkach, lecz w opowieściach, śpiewach i relacji z lasem. Co zostaje, gdy świadkowie odchodzą?

„Las duchów" to reportaż pisany z cierpliwością i pokorą, bez eurocentrycznej arogancji, bez exoticyzacji. Dybczak nie tłumaczy syberyjskiego świata przez polskie kategorie — pozwala mu istnieć na własnych warunkach, zapraszając czytelnika do towarzyszenia, a nie do oglądania.