Lapidarium II

O książce

Lapidarium II – opracowanie i interpretacja → Kompozycja, tematyka lat 90., motywy oraz cytaty i tezy.

„Lapidarium II" to drugi tom cyklu lapidariów Ryszarda Kapuścińskiego — kontynuacja jego osobistego notatnika myśli, obserwacji i aforyzmów. Podobnie jak w pierwszej części, autor zbiera tu fragmenty, które rodzą się na marginesie wielkich reportaży: zapiski z podróży, refleksje z lektur, urywki rozmów i scen.

Tom powstał w pierwszej połowie lat 90., w czasie gwałtownych przemian po upadku komunizmu, i nosi ślady tej epoki. Kapuściński rozważa kwestie życia i śmierci, piękna i brzydoty, miłości i samotności, ale też polityki i moralności w nowym, rozchwianym świecie. Z uwagą przygląda się rosnącej władzy mediów, mechanizmom polityki i kondycji człowieka końca XX wieku.

To książka do powolnego czytania i medytacji — zbiór myśli, do których wraca się wielokrotnie, za każdym razem odkrywając nowe znaczenia. Druga część potwierdza, że gatunek ten stał się dla Kapuścińskiego osobnym, w pełni autorskim sposobem pisania o świecie, równoległym wobec klasycznego reportażu.

Ten tom przynosi także jedno z najczęściej cytowanych zdań autora — o lęku przed światem bez wartości, w którym „najbardziej możliwe jest zło". To zdanie dobrze streszcza ton całej książki: pisanej w epoce entuzjazmu wobec nowego porządku, ale z rosnącym niepokojem.

Gatunek i kompozycja

Jak w całym cyklu, zapiski nie mają chronologii ani rozdziałów — sąsiadują ze sobą na zasadzie skojarzenia i kontrastu. Obok siebie trafiają scena z podróży, cytat z lektury i jednozdaniowa diagnoza polityczna. Książkę można otworzyć w dowolnym miejscu i czytać w dowolnym kierunku.

Cały cykl

1. Lapidarium (1992)
2. Lapidarium II (1996) — ten tom
3. Lapidarium III (1997)
4. Lapidarium IV (2000)
5. Lapidarium V (2002)
6. Lapidarium VI (2007)

Tematy

• Życie i śmierć
• Piękno i brzydota
• Polityka i moralność po 1989 roku
• Rosnąca władza mediów
• Miłość i samotność
• Świat bez wartości jako zagrożenie

Styl

Drugi tom jest wyraźnie bardziej „komentujący" niż pierwszy: więcej tu reakcji na bieżący świat — na nową politykę, nowe media, nowy język publiczny. Kapuściński notuje krótko i konkretnie, ale coraz częściej z nutą ostrzeżenia. Aforyzm służy mu tu nie do puentowania, lecz do zatrzymania czytelnika przy myśli, którą łatwo byłoby przeoczyć.

Cytaty

„Boję się świata bez wartości, bez wrażliwości, bez myślenia. Świata, w którym wszystko jest możliwe. Ponieważ wówczas najbardziej możliwe jest zło."

Więcej cytatów z Lapidariów → · wszystkie cytaty Kapuścińskiego

Zobacz też

• Cytaty o wartościach — tematyczne zestawienie, w którym „Lapidarium II" zajmuje ważne miejsce.
• Lapidarium — tom otwierający cykl.

Polskie wydania

Zobacz zestawienie polskich wydań „Lapidarium II" wraz z numerami ISBN.