Ryszard Kapuściński o książce "Gdyby cała Afryka"

“Gdyby cała Afryka” to zbiór moich esejów i artykułów pisanych dla “Biuletynu Specjalnego” w latach 1962-66. W tamtych czasach korespondent agencji prasowej miał pisać o wszystkim, selekcja następowała w centrali. Część materiałów szła do oficjalnej prasy, radia i telewizji, a część do “Biuletynu Specjalnego”. Tam się pisało całą prawdę. Nieraz pytano mnie, jakie były wtedy moje stosunki z cenzurą. Odpowiadałem, że sam byłem własnym cenzorem. W latach “zimnej wojny” sytuacja międzynarodowa była napięta i byle pretekst, jakaś krytyka miejscowych władz, czy miejscowych stosunków, równała się często wyrzuceniu korespondenta z danego kraju. Dlatego musiałem być bardzo ostrożny w tym, co piszę. Korespondencje, które szły w “Biuletynie Specjalnym”, można było po pewnym czasie zebrać i wydać w książce. “Gdyby cała Afryka” została wydana w “Czytelniku” w czasie mojej nieobecności w Polsce. Była bardzo dobrze przyjęta. Była to właściwie pierwsza książka w naszej literaturze, będąca próbą spojrzenia na Afrykę nie jak na przygodę, nie jak na egzotykę, tylko jak na społeczeństwo, kulturę, religię, zwyczaje, systemy polityczne. Była to próba głębszej analizy i refleksji na temat afrykańskiej rzeczywistości".

W latach, kiedy robiłem te zapiski, szereg zawartych w nich poglądów należało do wielce dyskusyjnych, żeby nie powiedzieć - heretyckich. Ale zależało mi na jednym - napisać jak to było naprawdę, bo to przecież jest naszą ambicją braci reporterskiej.

Ryszard Kapuściński