Autoportret reportera

O książce

Autoportret reportera – streszczenie i opracowanie → Etyka dziennikarstwa, warsztat reportera, motywy, cytaty i tezy do rozprawki.

„Autoportret reportera" to wydany w 2003 roku zbiór wypowiedzi Ryszarda Kapuścińskiego — fragmentów wywiadów, wykładów, rozmów i esejów — wybranych i ułożonych przez Krystynę Strączek. Choć nie jest to książka napisana „od początku do końca", powstała z niej spójna, osobista opowieść autora o własnym zawodzie, warsztacie i etyce reportażu.

Kapuściński definiuje w niej reportera jako kogoś znacznie więcej niż sprawozdawcę faktów. To świadek historii i pośrednik między kulturami, którego praca ma wymiar moralny i polityczny. Autor wielokrotnie podkreśla, że do tego zawodu trzeba mieć charakter, a dobrym reporterem może być tylko dobry człowiek — wrażliwy, uczciwy i obecny tam, gdzie dzieje się coś ważnego. Pisze o odpowiedzialności wobec słowa, o pokusie manipulacji i o tym, dlaczego prawda w dziennikarstwie jest wartością nadrzędną.

Książka jest też refleksją nad reportażem jako formą sztuki, z pogranicza literatury i dziennikarstwa, oraz nad rolą mediów. Jest to credo autora i klucz do rozumienia całej jego twórczości — od „Cesarza" po „Heban".

Poza warsztatem dziennikarskim książka opisuje coś ogólniejszego: jak rodzi się opowieść o świecie. Dziesięć lat później wydany pośmiertnie tom „To nie jest zawód dla cyników" podjął ten sam temat — a jego tytuł jest zdaniem, które padło właśnie tutaj.

Struktura

Książka nie ma fabuły ani chronologii — to montaż. Krystyna Strączek zebrała rozproszone wypowiedzi Kapuścińskiego z lat pracy i ułożyła je tematycznie, tak by z pojedynczych odpowiedzi i uwag powstał ciągły wywód o zawodzie: od tego, kim jest reporter, przez warsztat i sposób pracy w terenie, po etykę i rolę mediów.

Tematy

• Rola reportera w demokracji
• Etyka dziennikarstwa i odpowiedzialność wobec słowa
• Warsztat: przygotowanie, lektura, praca w terenie
• Reportaż jako forma sztuki na pograniczu literatury i dziennikarstwa
• Świadectwo, prawda i granice obiektywizmu
• Media jako przemysł i związane z tym zagrożenia

Styl

To książka mówiona: zdania są krótkie, konkretne, często sformułowane jak odpowiedź na pytanie — bo w większości nią były. Kapuściński unika teorii i wykładu; woli formułować zasady w postaci zwięzłych, zapamiętywalnych tez. Dzięki temu tom czyta się jak rozmowę z mistrzem zawodu, a nie jak podręcznik.

Cytaty

„Aby być dziennikarzem, trzeba być przede wszystkim dobrym człowiekiem. Źli ludzie nie mogą być dobrymi dziennikarzami."

„W krajach, w których panuje wolność słowa, wolność dziennikarza ograniczają interesy dziennika, dla którego pracuje. W wielu przypadkach dziennikarz, zwłaszcza młody, musi iść na daleko idące kompromisy."

„To nie jest zawód dla cyników."

Cytaty o prawdzie i dziennikarstwie → · wszystkie cytaty Kapuścińskiego

Zobacz też

• To nie jest zawód dla cyników — wydany pośmiertnie tom o tej samej tematyce.
• Podróże z Herodotem — sztuka reportażu opowiedziana przez biografię i lekturę.

Polskie wydania

Zobacz zestawienie polskich wydań „Autoportretu reportera" wraz z numerami ISBN.