Cytaty pochodzą z książek i wypowiedzi Ryszarda Kapuścińskiego, polskiego dziennikarza, reportera i pisarza (1932–2007).

O życiu i doświadczeniu

“Podróż nie zaczyna się w momencie, kiedy ruszamy w drogę, ani nie kończy się, kiedy wracamy do domu. Podróż zaczyna się znacznie wcześniej i nigdy się naprawdę nie kończy, bo film w naszej pamięci nie przestaje się kręcić.” — Podróże z Herodotem

“Istnieje coś takiego jak zarażenie podróżą i jest to rodzaj choroby w gruncie rzeczy nieuleczalnej.” — Podróże z Herodotem

“W człowieku, który uważa, że wszystko już było, umarło to, co najpiękniejsze – uroda życia.” — Podróże z Herodotem

“Człowiek, napotkawszy przeszkodę, której nie może zniszczyć – zaczyna niszczyć samego siebie.” — Lapidaria / Podróże z Herodotem

“Człowiek nie może przeżyć dłużej niż jego cień.” — Heban

“Kwiaty nie pachną dla siebie, tylko zawsze dla kogoś.” — Imperium

“O każdej drodze lubię myśleć, że jest ona drogą bez końca, że biegnie dookoła świata. A wzięło się to stąd, że z mojego Pińska można było dotrzeć łódką do wszystkich oceanów.” — Lapidaria

“W swoim postępowaniu człowiek nie ma wyboru. Nosi w sobie swój los, jakby to był kod genetyczny – musi iść tam i robić to, na co skazało go przeznaczenie.” — Podróże z Herodotem

O dziennikarstwie i prawdzie

“Aby być dziennikarzem, trzeba być przede wszystkim dobrym człowiekiem. Źli ludzie nie mogą być dobrymi dziennikarzami.” — Rozmowa z Heleną Kowalik, Przegląd, 2007

“Nie wierzę w bezstronne dziennikarstwo, nie wierzę w formalny obiektywizm. Dziennikarz nie może być obojętnym świadkiem, powinien posiadać zdolność, którą w psychologii nazywa się empatią.” — Newsweek, 21 lutego 2010

“W krajach, w których panuje wolność słowa, wolność dziennikarza ograniczają interesy dziennika, dla którego pracuje. W wielu przypadkach dziennikarz, zwłaszcza młody, musi iść na daleko idące kompromisy.” — Autoportret reportera

“Czy pisanie może cokolwiek zmienić? Tak. Głęboko w to wierzę. Bez tej wiary nie umiałbym, nie mógłbym pisać.” — Siła słowa, Gazeta Wyborcza, 24 stycznia 2007

“Słowa staniały. Rozmnożyły się, a straciły na wartości.” — Podróże z Herodotem / Lapidarium

“Ludzie zapamiętują to, co chcą zapamiętać, a nie to, co działo się rzeczywiście.” — Lapidaria

“Tylko dzieci zadają ważne pytania i naprawdę chcą się czegoś dowiedzieć.” — Podróże z Herodotem

O świecie i społeczeństwie

“Światu grożą trzy plagi, trzy zarazy. Pierwsza – to plaga nacjonalizmu. Druga – to plaga rasizmu. Trzecia – to plaga religijnego fundamentalizmu. Te trzy plagi mają tę samą cechę, wspólny mianownik – jest nim agresywna, wszechwładna, totalna irracjonalność.” — Imperium

“Tylko z największym uproszczeniem możemy mówić: Afryka. W rzeczywistości Afryka nie istnieje.” — Heban

“Nic nie buduje więzi między ludźmi w Afryce szybciej niż wspólny śmiech.” — Heban

“Ludzie nie głodują dlatego, że na świecie nie ma żywności. Jest jej pełno, w nadmiarze. Ale między tymi, którzy chcą jeść, a pełnymi magazynami stoi wysoka przeszkoda: gra polityczna. Kto ma broń, ten ma żywność. Kto ma żywność, ten ma władzę.” — Heban

“Ropa naftowa tworzy złudę całkowicie zmienionego życia, życia bez pracy, życia darmo.” — Imperium

“Kraje, które nie przyjmą do siebie ludzi z Trzeciego Świata, same zamienią się w Trzeci Świat.” — Lapidaria

“Jest jedno miejsce, w którym Amerykanie zachowują się jak w kościele: cicho, w skupieniu, nabożnie – w banku.” — Lapidaria

O ciekawości i odkrywaniu

“Przeciętny człowiek nie jest specjalnie ciekaw świata. Mało jest takich entuzjastów.” — Podróże z Herodotem

“Czy wiadomo naprawdę, co pcha człowieka w świat? Czy to ciekawość?” — Podróże z Herodotem

“Literatura wydawała się wtedy całym światem. Ludzie szukali w niej siły do życia.” — Podróże z Herodotem

“Jeśli dobrze się wwąchać, to wszędzie śmierdzi.” — Cesarz

“Na szczytach nigdy nie jest ciepło. Wieją lodowate wichry.” — Cesarz

O rozumie i historii

“Gdyby rozum rządził światem, czy historia w ogóle by istniała?” — Heban

“Historia jest często produktem bezmyślności. Jest bękartem ludzkiej głupoty, płodem zaćmienia, idiotyzmu i szaleństwa.” — Heban

“Stopnie barbarzyństwa: najpierw niszczy się tych, którzy tworzą wartości. Potem również ci, którzy wiedzą, co to są wartości. Rzeczywiste barbarzyństwo, kiedy nikt już nie potrafi ocenić, nikt już nie wie, że to, co czyni, jest barbarzyństwem.” — Lapidaria

“Im wyższy szczebel, na którym dokonano zbrodni, tym większe prawdopodobieństwo, że będzie ona uznana nie za zbrodnię, lecz za konieczne posunięcie polityczne.” — Lapidaria

“Jeżeli spośród wielu prawd wybierzesz tylko jedną i za tą jedną będziesz ślepo podążać, zmieni się ona w fałsz, a ty staniesz się fanatykiem.” — Lapidaria

“Cywilizacja, która nie zadaje pytań, która wyrzuca poza swój obręb cały świat niepokoju, krytycyzmu i poszukiwań, jest cywilizacją stojącą w miejscu, sparaliżowaną, nieruchomą.” — Imperium

“W czasach pokoju synowie chowają ojców; w wojnie ojcowie chowają synów.” — Podróże z Herodotem

“Ludzkie sprawy biegną kołem, a w jego obrocie nie pozwala się tym samym ludziom być szczęśliwymi.” — Podróże z Herodotem

“Kiedy pojawiają się pytania, na które nie ma odpowiedzi, znaczy to, że doszło do kryzysu.” — Lapidaria

“Anachroniczny system to taki, który daje stare odpowiedzi na nowe pytania.” — Lapidaria

O moralności i wartościach

“Chamstwo jest nosicielem pogardy i przemocy, podłości i woli zniszczenia.” — Lapidaria

“Zło działa szybko, gwałtownie, z nagłą, miażdżącą siłą, natomiast dobro z reguły działa wolniej, potrzebuje czasu, aby się objawić i dać świadectwo – więc dobro często się spóźnia i przegrywa.” — Lapidaria

“Boję się świata bez wartości, bez wrażliwości, bez myślenia. Świata, w którym wszystko jest możliwe. Ponieważ wówczas najbardziej możliwe jest zło.” — Lapidarium II

“Jeśli byłbym sam w lesie, żaden złoczyńca nie mógłby mnie spotkać, nie słyszałbym kłamstwa ani świstu biczy.” — Lapidaria

“Podejrzliwość wobec wszystkich wyczerpuje; trzeba komuś ufać, bo trzeba odpocząć obok kogoś.” — Cesarz

“Żaden Luwr nie jest wart dwa złote w Workucie.” (o względności wartości) — Imperium

“Wystarczy wyciągnąć rękę, aby objąć dziewczynę, ale wystarczy także przejść kilka kroków, aby pochylić się nad trumną, a między tym co jest najpiękniejszym życiem, a tym, co jest najokrutniejszą śmiercią – jesteśmy my.” — Busz po polsku

“Dyktatura nigdy nie upada stopniowo i po trochu, tylko zawsze momentalnie i całkowicie. Do końca wydaje się silna i dlatego nie można przewidzieć tego dnia, w którym przestanie istnieć.” — Chrystus z karabinem na ramieniu

O nauczaniu i pisaniu

“Żeby napisać jedno własne zdanie, trzeba przeczytać tysiące cudzych.” — Rozmowa z Heleną Kowalik, Przegląd, 2007

“Księgarnie coraz bardziej przypominają piekarnie: chcą tylko świeżego towaru.” — Lapidaria

“Humor jest niebezpieczną formą opozycji.” — Cesarz

“Literatura wydawała się wtedy całym światem. Ludzie szukali w niej siły do życia.” — Podróże z Herodotem

O polityce i władzy

“W polityce trzeba umieć czekać. Ten, kto czeka lepiej, wygrywa.” — Chrystus z karabinem na ramieniu

“Żaden pałac nie runie sam z siebie.” — Cesarz

“Jeżeli ktoś idąc z orężem w ręku wysunie się o krok przed historię, musi zginąć.” — Cesarz

“Przychodzą takie momenty, kiedy najmniejsze zdarzenie, ot, drobiazg zupełny, głupstwo byle jakie, wywoła rewolucję i rozpęta wojnę.” — Cesarz

“Nie ma gorszej kombinacji niż broń, głupota i strach. Można się wtedy spodziewać najgorszego.” — Cesarz

“Rzecz w tym, że nacjonalizm jest zawsze towarzyszony konfliktem.” — Imperium

“Podłość władzy wynika z tego, że mały umysł ma wielkie możliwości.” — Cesarz

“Tam, gdzie jest bezwzględna władza, tam nie ma przestrzeni dla indywidualnych opinii.” — Imperium

“Jednym z celów tych operacji było stworzenie człowieka wykorzenionego, wyrwanego ze swojej kultury, ze swojego otoczenia i pejzażu, a tym samym bardziej bezbronnego i posłusznego wobec nakazów reżimu.” — Imperium

“Jeżeli ktoś był na stanowisku i nie kradł, robiło się wokół niego pusto: wzbudzał podejrzenie. Inni mówili: to na pewno szpieg. Wartości miały odwrócony znak.” — Szachinszach

O celu i samotności

“Im wyższy cel sobie postawiasz, tym bardziej będziesz samotny.” — Lapidaria

“Wiele rzeczy zaczynamy rozumieć za późno, więcej – bardzo późno, większość – za późno.” — Lapidaria

“Głupcy wiedzą, że są w większości, że mają przewagę, że rządzą.” — Lapidaria

“Tam, gdzie mieszka przesąd, tam nie ma miejsca dla myśli niezależnej.” — Imperium

O pośpiechu i obserwacji

“Kiedy się spieszysz, nic nie widzisz, nic nie przeżywasz, niczego nie doświadczasz – pośpiech zabija dusze.” — Lapidarium V (2002)

“Los musi się dopełnić.” — Podróże z Herodotem

“Ciekawe jest to, że ten sam człowiek w innym miejscu ma inne zwyczaje.” — Heban

O Rosji i Cesarzu

“Jak się żyje?” — Rozmowa z babcią o rosyjskiej filozofii życia — Imperium

“Szachownica Stalina” — Metafora opisująca barbarzyńskie przesiedlenia narodów — Imperium

“Bieda gleby” — O paradoksach Rosji — Imperium

“Cesarz sen traktował jak system rządowy.” — Cesarz

“Od przyjazdu Berzina, Kolyma stała się koszmarną rzeczywistością XX wieku.” — Imperium

O Afryce i ludzkości

“Poranek i zmierzch – to najprzyjemniejsze godziny w Afryce. Słońce jeszcze nie pali albo już nie doskwiera – daje istnieć, daje żyć.” — Heban

“Umysł Europejczyka uznaje, że ma granice, akceptuje swoją niedoskonałość, jest sceptyczny, wątpi, stawia znaki zapytania. W innych kulturach tego nie ma.” — Heban

“Rasizm, nienawiść do innych, pochodzi z kolonializmu, z poczucia wyższości.” — Heban

“Puszczy nauczy cię cenić wodę bardziej niż wszelkie bogactwa świata.” — Heban

“Cenę niewolnika ustalało się według jakości uzębienia. Ludzie wyrywali sobie zęby albo piłowali je kamieniami, żeby mieć niską wartość rynkową. Tyle męki, żeby być wolnym.” — Jeszcze dzień życia

“Człowiek, który przeżył wielką wojnę, jest inny od tego, który nie przeżył żadnej. Są to dwa różne gatunki ludzi. Nigdy nie znajdą wspólnego języka, ponieważ tak naprawdę wojny nie można opisać; nie można się nią podzielić.” — Wojna futbolowa

źródło: kapuscinski.info