Ryszard Kapuściński, legenda polskiego i światowego reportażu, bywał określany jako człowiek obdarzony wyjątkowym wyczuciem informacji, nastrojów i wydarzeń. Wyróżniała go niezwykła umiejętność obserwacji oraz dostrzegania tego, co dla innych pozostawało niewidoczne. Kierowany reporterskim instynktem docierał wszędzie tam, gdzie działo się coś ważnego. Potrafił wnikliwie analizować rzeczywistość, szybko stawał się częścią obserwowanego świata, a dzięki zachowaniu dystansu umiał obiektywnie opisywać to, czego był świadkiem. Ryszard Kapuściński – reporter z powołania.

Urodził się 4 marca 1932 roku w Pińsku na Polesiu (obecnie Białoruś). W latach 1952–1956 studiował historię na Uniwersytecie Warszawskim. Po ukończeniu studiów wrócił do redakcji „Sztandaru Młodych”, z którą współpracował jeszcze przed maturą. Praca w gazecie stała się dla niego ważną szkołą dziennikarskiego warsztatu. Już wtedy dostrzeżono jego talent reporterski. Reportaże z Nowej Huty spotkały się z uznaniem władz, które uhonorowały go Złotym Krzyżem Zasługi. Wkrótce potem został wysłany do Pekinu, jednak przedwcześnie wrócił do kraju w geście solidarności z redakcją podczas wydarzeń 1956 roku, co skutkowało jego usunięciem z „Sztandaru Młodych”. Niedługo później rozpoczął pracę w tygodniku „Polityka” jako redaktor działu krajowego. Intensywnie podróżował i publikował, zdobywając popularność dzięki reportażom z Polski. Prawdziwy rozgłos przyniosły mu jednak relacje z ogarniętego wojną domową Konga w 1958 roku. Właśnie wtedy odkrył swoje szczególne zainteresowanie krajami przechodzącymi głębokie przemiany społeczne i polityczne.

Debiutem literackim Kapuścińskiego był wydany w 1962 roku „Busz po polsku” – zbiór reportaży poświęconych Polsce. W tym samym roku rozpoczął pracę w Polskiej Agencji Prasowej, z której ramienia wyjechał na sześć lat do Afryki. Był to okres intensywnej pracy reporterskiej na kontynencie pogrążonym w gwałtownych przemianach. Kapuściński znajdował się w samym centrum wydarzeń – w czasie rewolucji, zamachów stanu i konfliktów. Jego doskonała znajomość realiów pozwalała mu trafnie przewidywać rozwój sytuacji. Zawsze podkreślał, że pisze wyłącznie o tym, czego sam doświadczył. Owocem tych doświadczeń były książki „Czarne gwiazdy” (1963) oraz „Gdyby cała Afryka” (1969).

W 1968 roku powrócił do Polski na leczenie po ciężkiej chorobie, jednak wkrótce ponownie wyruszył w podróż, tym razem na Kaukaz i do republik południowych ZSRR. Efektem tej wyprawy była książka „Kirgiz schodzi z konia” (1968). Następnie przez pięć lat pracował jako korespondent w Ameryce Łacińskiej, przebywając m.in. w Chile, Brazylii i Meksyku. Tam również był świadkiem rewolucji i przewrotów politycznych. Rezultatem tych doświadczeń stały się książki „Chrystus z karabinem na ramieniu” (1975) oraz „Wojna futbolowa” (1978). W kolejnych latach podróżował po Azji, Afryce i Bliskim Wschodzie, a jego pobyt w Angoli znalazł odzwierciedlenie w książce „Jeszcze dzień życia” (1976).

Szczególne znaczenie w jego dorobku mają książki „Cesarz” (1978) oraz „Szachinszach” (1982). Kapuściński połączył w nich reportaż z elementami literackimi, tworząc nową jakość w literaturze faktu. „Cesarz”, opisujący mechanizmy władzy na dworze etiopskiego monarchy Hajle Sellasje, zdobył światowe uznanie i został przetłumaczony na wiele języków. Adaptacje teatralne tej książki odniosły sukces na scenach międzynarodowych.

W latach 80. Kapuściński ograniczył działalność reporterską, poświęcając się refleksji literackiej. Wydał tom poezji „Notes” (1986) oraz cykl refleksji „Lapidarium” (1990). Do reportażu powrócił książką „Imperium” (1993), opisującą przemiany w krajach byłego ZSRR. W 1998 roku opublikował „Heban”, będący podsumowaniem jego wieloletnich doświadczeń afrykańskich. W kolejnych latach ukazywały się następne części „Lapidarium”, album fotograficzny „Z Afryki”, a także „Autoportret reportera” (2003).

W 2004 roku wydał „Podróże z Herodotem”, natomiast w 2006 roku tomiki poetyckie „Prawa natury” i „Ten inny”.

Ryszard Kapuściński zmarł 23 stycznia 2007 roku, pozostawiając po sobie dorobek, który na trwałe wpisał się w historię światowego reportażu.

źródło: kapuscinski.info